NÃO BỘ TRẺ TỰ KỶ TIẾP NHẬN THÔNG TIN RA SAO?

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học và phát triển trẻ em cho thấy vấn đề thường không nằm ở việc trẻ không muốn tiếp nhận thông tin, mà nằm ở cách não bộ của trẻ xử lý và diễn giải những thông tin đó.

Ở một đứa trẻ phát triển điển hình, não bộ có khả năng tự động chọn lọc những thông tin quan trọng và loại bỏ những kích thích không cần thiết. Trong khi đó, nhiều trẻ thuộc phổ tự kỷ có thể tiếp nhận cùng lúc rất nhiều tín hiệu từ môi trường và gặp khó khăn hơn trong việc tổ chức, ưu tiên hoặc diễn giải những tín hiệu này.

Hãy tưởng tượng khi bước vào một lớp học.

Một người lớn có thể nhanh chóng tập trung vào lời nói của giáo viên và bỏ qua tiếng quạt chạy, tiếng ghế kéo hay tiếng xe ngoài đường.

Nhưng với một số trẻ ASD, tất cả những âm thanh đó có thể xuất hiện với cường độ gần như ngang nhau. Não bộ phải xử lý quá nhiều thông tin cùng lúc, dẫn đến cảm giác quá tải, mất tập trung hoặc phản ứng cảm xúc mạnh.

Đó là lý do vì sao nhiều phụ huynh từng trải qua những tình huống như:

“Con vẫn nghe thấy mình gọi tên nhưng không phản hồi.”

“Con bịt tai khi đến nơi đông người.”

“Con nổi giận hoặc bật khóc khi có thay đổi bất ngờ trong lịch trình.”

Những phản ứng này đôi khi không xuất phát từ việc trẻ chống đối hay cố tình không hợp tác, mà có thể là dấu hiệu cho thấy hệ thần kinh của trẻ đang phải nỗ lực rất nhiều để xử lý thế giới xung quanh.

Trong mô hình ESDM (Early Start Denver Model), chúng tôi nhìn nhận rằng hành vi của trẻ không chỉ là điều diễn ra bên ngoài. Mỗi hành vi đều mang một thông điệp về cách trẻ đang cảm nhận, xử lý và tương tác với môi trường.

Thay vì chỉ tập trung vào việc “sửa hành vi”, ESDM khuyến khích người lớn tìm hiểu nguyên nhân đằng sau hành vi đó. Khi hiểu được cách trẻ tiếp nhận thông tin, chúng ta có thể điều chỉnh cách giao tiếp, cách chơi và cách hỗ trợ để trẻ cảm thấy an toàn, hứng thú và sẵn sàng học hỏi hơn.

Một đứa trẻ không nhìn vào mắt có thể đang tập trung xử lý lời nói.

Một đứa trẻ liên tục chạy quanh phòng có thể đang tìm cách điều hòa cảm giác của bản thân.

Một đứa trẻ không phản hồi ngay không có nghĩa là trẻ không hiểu, mà có thể cần thêm thời gian để xử lý thông tin.

Càng hiểu về cách não bộ của trẻ hoạt động, chúng ta càng nhận ra rằng nhiều hành vi chỉ là “phần nổi của tảng băng”. Đằng sau đó là cả một quá trình tiếp nhận, xử lý và thích nghi với thế giới theo cách rất riêng.

Và khi người lớn bắt đầu hiểu được cách trẻ học hỏi thay vì chỉ nhìn vào những gì trẻ chưa làm được, đó cũng chính là lúc những kết nối ý nghĩa được hình thành. Bởi sự phát triển bền vững luôn bắt đầu từ sự thấu hiểu.