Thời điểm tiếp nhận bản chẩn đoán đa dạng thần kinh của con thường là một cột mốc nhiều xáo trộn đối với các bậc phụ huynh. Đó không chỉ là lúc tiếp nhận thông tin y khoa, mà còn là một hành trình tâm lý phức tạp. Theo mô hình của Tiến sĩ Elisabeth Kübler-Ross, phụ huynh thường trải qua 5 giai đoạn cảm xúc tự nhiên trên hành trình này.
Vậy những diễn biến tâm lý cụ thể của ba mẹ trong từng giai đoạn là gì?
Chối bỏ (Denial) Đây là phản ứng tự nhiên ban đầu giúp bảo vệ ba mẹ khỏi những cảm xúc quá tải. Phụ huynh có thể cảm thấy tê dại hoặc tách rời khỏi thực tế, biểu hiện qua việc từ chối kết luận của chuyên gia và đưa con đi thăm khám ở nhiều nơi khác nhau.
Giận dữ (Anger) Cơn giận có thể hướng về con, gia đình, bạn bè hoặc đội ngũ chuyên môn. Đây là lúc những đau khổ và cô đơn được bộc lộ ra ngoài, đánh dấu việc ba mẹ bắt đầu đối diện với thực tế chẩn đoán và từng bước xây dựng lại kết nối.
Mặc cả (Bargaining) Giai đoạn này gắn liền với cảm giác hối tiếc và mặc cảm tội lỗi về những điều mình đã hoặc chưa làm cho con. Việc mặc cả là một nỗ lực tâm lý nhằm hoãn lại sự thật khó chấp nhận.
Trầm cảm (Depression) Biểu hiện qua sự đau khổ kéo dài, cảm giác muốn rút lui khỏi các trách nhiệm thường ngày và cảm thấy như cuộc sống rơi vào bế tắc. Mục tiêu của giai đoạn này là giúp ba mẹ đối diện với chính mình, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa “hình ảnh đứa con lý tưởng” và “đứa con thực tế”.
Chấp nhận (Acceptance) Chấp nhận không có nghĩa là ba mẹ cảm thấy hoàn toàn ổn với mọi chuyện, mà là khi ba mẹ nhìn nhận đúng sự thật, quay trở lại thực tế và sẵn sàng xây dựng những bước tiến tiếp theo cùng con.Điều quan trọng là ba mẹ hãy cho phép bản thân đi qua từng cảm xúc mà không tự phán xét mình. Mỗi cảm xúc, dù là giận dữ hay u buồn, đều là một phần cần thiết trên hành trình thấu hiểu và đồng hành cùng con.
Tại VICA, chúng tôi tin rằng phụ huynh không cần phải trải qua hành trình này một mình. Việc lắng nghe, thấu hiểu và hỗ trợ tâm lý cho ba mẹ chính là nền tảng vững chắc nhất để tạo nên môi trường phát triển an toàn cho trẻ.
