Đối với trẻ đặc biệt, khả năng tập trung thường là một công thức lớn, vì vậy việc tạo ra sự thú vị và niềm vui trong học tập đóng vai trò vô cùng quan trọng. Không chỉ riêng trẻ đặc biệt, mà với mọi trẻ em, khi việc học được gắn với cảm xúc tích cực và tò mò, trẻ sẽ dễ dàng tiếp tục thu thập kiến thức một cách tự nhiên, chủ động và hiệu quả hơn.
Trong khoa học thần kinh, trạng thái cảm xúc tích cực đóng vai trò như một “chất xúc tác” cho việc học. Khi trẻ cảm thấy vui vẻ, an toàn và được kết nối, không bộ não sẽ giải phóng dopamine giúp tăng cường năng lực học tập, cải thiện khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin, đồng thời giảm bớt hành vi tránh né.
Khi trẻ trẻ chủ cười, tương tác với người được tìm thấy lớn nhất đang ở trạng thái đính hôn tối ưu – điều kiện quan trọng nhất để học diễn ra. Trong ESDM, mọi kỹ năng đều được xây dựng trong trạng thái thái trẻ muốn tham gia, thay vì yêu cầu học một thụ động.
Sự tương tác giữa trẻ và ba mẹ hoặc giáo viên đóng vai trò trò chơi vô cùng quan trọng. Điều này phản ánh đúng nguyên lý dựa trên mối quan hệ của ESDM, khi trẻ học tốt nhất thông qua mối quan hệ.
Những tương tác đơn giản như ánh mắt, nụ cười hay hành động “đập tay” thực chất đang giúp trẻ phát triển các kỹ năng nền tảng như luân phiên, chú ý chung và kết nối xã hội – Những yếu tố cốt lõi của giao tiếp, đặc biệt quan trọng với trẻ có khó phát triển.
Khác với các phương pháp truyền tải thường yêu cầu trẻ ngồi yên và thực hiện nhiệm vụ riêng lẻ, ESDM tích hợp giảng dạy kỹ năng ngay trong quá trình chơi và tương tác.
Khi trẻ vừa tham gia hoạt động ghép hình để phát triển công thức và vận động tinh, vừa tương tác xã hội với người lớn, đồng thời trải nghiệm cảm xúc tích cực. Điều này cho thấy một hoạt động có thể phục vụ nhiều mục tiêu phát triển, giúp quá trình học trở nên tự nhiên, hiệu quả và ít áp lực hơn cho trẻ.
Ba mẹ, thầy cô không chỉ là người hướng dẫn mà đóng vai trò là người đồng hành, biết quan sát, bắt nhịp và thoáng cảm cực tích của trẻ. Đây là một kỹ thuật quan trọng trong ESDM – đi theo sự dẫn dắt của trẻ.
Khi trẻ cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng, trẻ sẽ chủ động tương tác nhiều hơn, giảm hành vi chống đối và tăng khả năng tiếp tục học tập một cách tự nhiên. Vì vậy, trò chơi của người lớn không nằm ở việc kiểm soát mà là công việc tạo ra môi trường an toàn và khơi dậy động lực bên trong trẻ nhỏ.
Thông điệp sâu sắc là công việc học không thể tách rời cảm xúc và mối quan hệ. Trẻ không học tốt hơn khi bị ép buộc, mà phát triển mạnh mẽ khi được kết nối và cảm thấy an toàn. ESDM không chỉ tập trung vào giảng dạy kỹ năng mà còn xây dựng nền tảng cảm xúc, nuôi dưỡng mối quan hệ và tạo động lực nội tại cho trẻ. Đây chính là yếu tố giúp phát triển trẻ trở nên bền vững và toàn diện hơn.
===
Phòng khám Quốc tế Việt Nam dành cho Trẻ tự kỷ (VICA)


